Leon Żuławski. Doktor wszech nauk lekarskich, chirurg, dyrektor i prymariusz szpitala w Gorlicach

Wywodził się z rodziny szlacheckiej herbu Szeliga osiadłej na Sądecczyźnie. Jego dziad, Leon Hermenegild Żuławski (ur. 1816 roku), ukończył gimnazjum w Nowym Sączu, studiował filozofię na Uniwersytecie Franciszkańskim we Lwowie, następnie medycynę na Uniwersytecie Wiedeńskim, gdzie 16 maja 1843 roku uzyskał stopień doktora wszech nauk lekarskich. Następnie studiował medycynę na Uniwersytecie Wiedeńskim, na którym otrzymał 16 maja 1843 roku stopień doktora wszech nauk lekarskich. Początkowo, przez pół roku pracował w Wiedniu, poślubił wówczas, pochodzącą z Bielska na Śląsku Cieszyńskim – Karolinę Henriettę Ekhan. Pod koniec 1843 roku, przeniósł się do Limanowej, gdzie rozpoczął praktykę lekarską. W latach 1853-1854 był lekarzem zdrojowym w Krynicy, jednak z powodu pogarszającego się zdrowia ograniczył praktykę (w 1856 roku został częściowo sparaliżowany) i poświęcił się pracy naukowej oraz literackiej. Publikował prace z balneologii dotyczące m.in. Krynicy i Szczawnicy, jednak rozgłos przyniosła mu wydana w Krakowie w 1859 roku publikacja „Wąsy pod względem przyrodzonym, ekonomicznym, estetycznym, politycznym i fizjologiczno-lekarskim”. Zmarł tragicznie 29 stycznia 1869 roku w wypadku bryczki podczas drogi do chorego, pochowany został w Limanowej.

Ojciec Leona, Karol Żuławski (ur. 13 października 1845 roku w Limanowej), ukończył gimnazjum we Lwowie, gdzie 26 września 1864 roku złożył maturę. W latach 1864-1869 studiował medycynę na Uniwersytecie Jagiellońskim, 30 listopada 1870 roku uzyskał stopień doktora wszech nauk lekarskich. Po powrocie do Limanowej objął praktykę po zmarłym dwa lata wcześniej ojcu, pracował także w wiedeńskich klinikach, studiując równolegle akuszerię na Uniwersytecie Wiedeńskim, na którym w 1872 roku otrzymał stopień magistra położnictwa. Praktykował w Limanowej, okresowo był lekarzem zdrojowym w Rabce, a jesienią 1876 roku osiadł w Krakowie. Pracował jako lekarz Stowarzyszenia Bratniej Pomocy Rękodzielników i Przemysłowców, był sekundariuszem na oddziale psychiatrii w krakowskim szpitalu (dawny szpital św. Ducha, następnie Szpital św. Łazarza). W 1878 roku został zatrudniony w szpitalu na stałe. 23 lutego 1880 roku uzyskał stopień doktora chirurgii, wkrótce po tym został zastępcą, a następnie prymariuszem szpitala św. Łazarza. W 1886 roku uzyskał habilitację na Uniwersytecie Jagiellońskim i doprowadził do otwarcia pierwszej w dziejach uczelni katedry psychiatrii, którą prowadził jako docent. Wiosną 1889 roku otworzył w Krakowie przy ul. Długiej pierwszy w kraju prywatny zakład psychiatryczny („Dom Zdrowia dla umysłowo chorych Dra Karola Żuławskiego Profesora Psychiatrii”). W 1897 roku otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego. Aktywnie działał w tym czasie na rzecz utworzenia państwowego zakładu dla chorych psychicznie w zachodniej Galicji, jedyna tego typu placówka działała pod Lwowem – Krajowy Zakład dla Obłąkanych w Kulparkowie. Publikował prace z psychiatrii, leczył m.in. Stanisława Wyspiańskiego i Teodorę Matejkową. Zmarł 3 grudnia 1914 roku w Krakowie, pochowany został na Cmentarzu Rakowickim.

Karol Żuławski przed 1870 rokiem ożenił się z Władysławą Ludwiką Heleną Sikorską (ur. 15 kwietnia 1847 roku), z którą miał siedmioro dzieci, w tym Leona (ur. 1872 roku). Władysława Żuławska zmarła w 1911 roku, w tym samym roku zmarła jego matka – Karolina Henrietta Żuławska z domu Ekhan. Obie spoczęły w grobowcu na Cmentarzu Rakowickim.

Leon Józef Żuławski urodził się 3 marca 1872 roku w Limanowej. W latach 1883-1890 uczęszczał do Gimnazjum św. Jacka w Krakowie, maturę złożył w czerwcu 1890 roku i rozpoczął studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego. Absolutorium uzyskał 20 lipca 1895 roku, a 14 lutego 1896 roku otrzymał stopień doktora wszech nauk lekarskich. Praktykę odbywał w klinikach w Wiedniu i Heidelbergu, po czym powrócił do Galicji. Około 1898 roku został zastępcą dr. Lesława Gluzińskiego we Lwowie (znanego we Lwowie lekarza specjalizującego się w chorobach płucnych, niezwykle barwna osobowość połączona z ogromnym kunsztem lekarskim a przede wszystkim wrażliwość na biedę, przyniosły Gluzińskiemu ogromną popularność wśród lwowian, przez których zwany był „doktorem Leszkiem” albo „płucnikiem lwowskim”). Jesienią 1900 roku osiadł w Stanisławowie, gdzie w budynku Banku Mieszczańskiego przy ulicy Sapieżyńskiej otworzył prywatną praktykę, specjalizując się w chorobach wewnętrznych i laryngologicznych, oraz uruchomił laboratorium wykonujące badania kliniczne, chemiczne, mikroskopowe i bakteriologiczne, a badania dla ubogich wykonywano bezpłatnie. W pierwszej połowie grudnia 1900 roku został mianowany sekundariuszem w stanisławowskim szpitalu. Uczestniczył w działaniach popularyzujących wiedzę o zdrowiu i higienie, przykładowo 31 marca 1901 roku wygłosił referat „Gruźlica, jej przebieg i środki zaradcze”.

W 1902 roku, po śmierci dyrektora szpitala w Stanisławowie dr. Jerzego Konkolniaka (zm. 10 czerwca 1902 roku), ogłoszono konkurs na stanowisko dyrektora, który wygrał… dr Stanisław Krasowski dotychczasowy dyrektor i prymariusz Szpitala Powszechnego w Gorlicach. W ten oto sposób zwolniło się stanowisko dyrektora szpitala w Gorlicach. Na początku września 1902 roku Wydział Krajowy we Lwowie mianował dr. Leona Żuławskiego prymariuszem a zarazem dyrektorem Szpitala Powszechnego im. Franciszka Józefa w Gorlicach. Funkcję tę pełnił przez kolejne 23 lata – aż do śmierci.

W gorlickim szpitalu Leon Żuławski współpracował ściśle z sekundariuszem dr. Janem Przesmyckim, z którym tworzył jeden z najlepiej ocenianych duetów lekarskich w Galicji. Ich współpraca obejmowała zarówno działalność kliniczną, jak i inicjatywy na rzecz lokalnej ochrony zdrowia. Działali równie społecznie – m. in w gorlickim „Sokole”. Ich relacja miała również wymiar osobisty, łączyła ich solidna przyjaźń, tak że po śmierci Żuławskiego, Przesmycki zrezygnował z pracy w gorlickim szpitalu .

W 1903 roku opublikował w „Przeglądzie Lekarskim” pracę „Wól i jego leczenie”. W tym samym roku wystąpił także na XII Zjeździe Chirurgów Polskich w Krakowie. W 1909 roku odbył podróż naukową po szpitalach Europy Zachodniej a także opublikował artykuł „Kamica kiszkowa w przebiegu nieżytu kiszek śluzowo-błoniastego”. Od 1910 roku należał do Krajowego Związku Lekarzy. Z jego inicjatywy, w 1911 roku sprowadzono do szpitala w Gorlicach siostry Miłosierdzia św. Wincentego à Paulo.

W 1914 roku, z powodu złego stanu zdrowia, nie został powołany do służby wojskowej. Jesienią 1914 roku ewakuował się do Zakopanego, następnie do Pragi, gdzie w 1915 roku mieszkał przy ulicy Myslikovej 10. Do Gorlic powrócił w maju 1915 roku a już od 21 czerwca 1915 roku do 10 stycznia 1916 roku pełnił służbę w szpitalu w Przemyślu. Po powrocie współorganizował odbudowę zniszczonego szpitala w Gorlicach.

W 1921 roku brał udział w pracach Związku Lekarzy Szpitali Publicznych w Małopolsce. Od 1922 roku należał do reaktywowanego Związku Lekarzy Małopolski i Śląska Cieszyńskiego. Wspierał finansowo budowę Domu Medyków w Krakowie (oddanego do użytku w 1927 roku).

23 kwietnia 1896 roku w Krakowie zawarł małżeństwo z Kazimierą Abramowiczówną. Ich syn, Tadeusz, urodził się 2 czerwca 1913 roku, zmarł 14 maja 1980 roku.

Leon Żuławski zmarł W Gorlicach 14 sierpnia 1925 roku po ciężkiej chorobie. Eksportacja zwłok odbyła się 16 sierpnia 1925 roku, przewieziono je koleją do Krakowa i pochowano w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Rakowickim.

O Leonie Żuławskim i innych lekarzach gorlickiego szpitala, szerzej poczytać można: Damian Nowak, „Szpital Powszechny im. Franciszka Józefa I w Gorlicach 1898-1918”, Biecz-Gorlice 2024 wydanej staraniem Muzeum Ziemi Bieckiej w ramach obchodów Jubileuszu 125-lecia Szpitala Specjalistycznego im. Henryka Klimontowicza w Gorlicach.